||||CURSIEF||||Van de regen in de drup

In de LC van jongstleden zaterdag stond een artikel over ‘raindropchess’. Twee Groningers ontdekten bij toeval een nieuwe variant van het schaken. Ze hopen dankzij hun vinding over niet al te lange tijd financieel ‘binnen te lopen’. In het artikel wordt uiteengezet dat door middel van Regendrupschaak het toevalselement in onze sport wordt geïntroduceerd. Met andere woorden de kaart die je bij toeval trekt is bepalend voor het verloop van de partij. Toen ik dat las was mijn nieuwsgierigheid direct een stuk minder. Mijn opvatting is nu juist dat de grote charme van het schaakspel gevormd wordt door het niet-aanwezig zijn van het toevalselement. Los van de kwaliteit van de spelers is bij aanvang van een spelletje schaak alles volkomen in evenwicht. Het enige verschil zit hem in het feit dat wit de eerste zet mag verrichten, maar voor het overige wordt met open vizier gestreden zonder dat het toeval een rol speelt. Dat is er volgens mij ook de oorzaak van dat schakers de meeste andere spelletjes verafschuwen of althans minachten.  Als je afhankelijk wordt van de rollende dobbelsteen of het schudden der kaarten is voor de ware schaker de lol er meestal af. Ik dicht derhalve het raindropschaak geen grote toekomst toe. Al zou ik het Jan Hollander – een van de uitvinders- best gunnen. Als Bondsraadlid van de KNSB heeft hij 25 jaar de belangen van het gewone schaak buitengewoon energiek verdedigd.  HJD

||||Cursief|||| zestig plus!

Komende dinsdag gaat in Leeuwarden zo mogelijk het mooiste schaaktoernooi van Fryslân van start. Ik heb het natuurlijk over het Fk 60+. Hoelang het toernooi al bestaat weet ik niet, maar eigenlijk al sinds mensenheugenis hoor ik niets dan enthousiaste verhalen van de mensen die deelnemen. Een prima sfeer, een leuke competitie en vaak ook een gezellige nazit! Klik hier voor de website van het toernooi

Toch is het nog niet zo heel lang geleden dat het toernooi qua deelnemers een beetje in de nederklits zat. Het FSB-bestuur heeft toen zelfs ernstig overwogen om er een andere formule op los te laten. Maar gelukkig hoefde dat niet. Het toernooi beleefde spontaan een opleving en nu is het een van de meest levensvatbare schaakevenementen van de provincie. Een kleine veertig deelnemers staan op de lijst en reken maar dat ze er vanaf dinsdag allemaal voor gaan zitten. Gezien de leeftijdsopbouw van de leden van de FSB heeft het toernooi bovendien een gouden toekomst voor zich! Op deze site hopen we het toernooi op de voet te volgen zodat we allemaal mee kunnen genieten. Alle deelnemers: veel succes en vooral ook veel plezier gewenst.  HJD

Raadsheer filmfestival op 19 februari

Sommige data kun je niet vroeg genoeg vastleggen. Hier is er zo eentje. Zaterdag 19 februari 2011. Op die dag organiseert Schaaksocieteit De Raadsheer voor de eerste keer een schaakfilmfestival. Plaats van handeling: de Cingelsociëteit in Sneek. Nadere berichten volgen nog maar het prgramma zal circa 16.30 uur beginnen met enkele korte schaakfilms met bijbehorende toelichting. Daarna is het borreltijd en wordt een maaltijd geserveerd. En ‘s avond volgt dan het hoofdprogramma met zeker één maar misschien ook wel twee hoofdfilms. Wie zeker wil zijn van een plaatsje kan zich nu meteen electronisch melden bij Dirk Schild. U kunt evenwel ook de definitieve aankondiging afwachten. Wordt vast een hele interessante ‘vertoning’.
Klik hier voor de website van de Raadsheer

Oplossing kerstpuzzel

Overweldigend was de deelname aan de FSB-website-kerstpuzzel niet te noemen. Drie inzenders mocht de redactie noteren en voor hen was het dus altijd prijs.  Een enkeling klaagde over het niveau van de vragen. Veel te moeilijk, luidde het oordeel. De redactie betwijfelt dat. Wie de er even voor was gaan zitten had ook met behulp van Google best een flink aantal antwoorden kunnen vinden. Het geldt bijna voor alles: ‘je moet er wel wat voor doen.’ Misschien heeft Remco Heite wel gewoon gelijk door nooit een publiekspuzzel in zijn rubriek op te nemen, simpelweg omdat er geen belangstelling voor is. Hoe dan ook, hier volgen de oplossingen.

1. Het boekfragment is afkomstig uit De Avonden van Gerard Reve.  Het is een van de zeer weinige keren dat Reve – die in de zestiger jaren in Fryslân woonde- in zijn werk het woord ‘schaken’ laat vallen.

2. Het EDAH-probleem  laat zich oplossen door Td8. (dreigt 2. Pc6-~ en dan 1.-f2/Pe1/Pe3/Pf4/Ph4/d2/Dxh7/Dh2/ 2.Le5/La5/Le5/Td4/Kxa7/La5/Pe7/Pe5)

3. Bij Omrop Fryslân werken twee schakers. Jan Koster, oud Fries jeugdkamioen en oud-secretaris van Philidor werd in 2010 directeur van de regionale zender. Jouke Algra (ex Westergoo en ex Sneek en thans Unitas) werkt bij de omroep als eindredacteur.

4. Kramer eindigde tijdens het  Hoogoventoernooi van 1946 als derde in de invitatiegroep. Hij behaalde vijf punten. Van den Tol werd tiende  en laatste. Hij verwierf 3 punten. Het toernooi werd gespeeld in Beverwijk. Momenteel heet het Toernooi Tata Steel Chesstournement. Dit jaar vindt de 73^ste editie plaats.

5. Simultaangever op de foto is Fedde van Wijngaarden, zaliger nagedachtenis. Fedde overleed in 1988  op 49- jarige leeftijd. Hij wist 5 keer het Fries kampioenschap op zijn naam te schrijven en wel in 1970, 1971, 1972, 1974 en 1975.

6. Van het vraagstuk van Alain White vormt Tg6 de sleutelzet.  De belangrijkste varianten:

……. hxg6 2. Kxg7 g5 3. Kf6 g4 4. Hxg4 mat

……. Pf5 2. Tg5 hxg5 3. Kxh7  P ?? 4. Th6 mat

7. a. het logo werd gebruikt door Philidor

b. De advertentie vormt het begin van de schaakclub Heerenveen

8. De winnende combinatie van het Steinitz-eindspel: 1….  a7 2. Kb2 a8D+ 3. Kxa8 Kc2 4. Tc8 Lc6+ en wint.

Dat was dus echt allemaal niet zo moeilijk.

Er werd een oplossing ingezonden door Siegbert de Jong, Murk Viersma en Dolf Wissmann. De laatste had alle antwoorden goed en verdient daarmee de eerste prijs (€ 25). Bij Murk ontbrak 1 antwoord, hij wint € 15.  Siegbert kon twee oplossingen niet vinden. Hij beurt een tientje. Merk op: Lasker-Philidor 2-1.  (HJD)

||||CURSIEF|||| Kerstpuzzel

In het Kerstnummer van het Friesch Dagblad stonden vanochtend traditiegetrouw met het oog op de feestdagen wat extra schaakopgaven. Samensteller Dolf Wissmann selecteerde vier leuke vraagstukjes. Meedoen zou ik zeggen, er zijn leuke prijzen te winnen. In het hoofdblad van Friesland sinds 1752 , schrijft Remco Heite wekelijks een voortreffelijke schaakrubriek, echter…hij is een liefhebber van de ‘gewone’ partij en wil –zo lijkt het althans- niets weten van zaken als probleemschaak, eindspelstudies, curiositeiten en dergelijke. Slechts zelden legt hij de lezers ter oplossing een puzzeltje voor. Eerlijk gezegd mis ik dat wel een beetje. Het is prikkelend om uitgedaagd te worden en het is leuk om de oplossing van een schaakpuzzel te achterhalen! En ik vind het passend (misschien zelfs wel horen) bij de tijd van het jaar. Bij ons thuis werd vroeger tijdens de Kerstdagen de gezelligheid vooral ook bepaald door het feit dat pa op zeker moment het schaakbord tevoorschijn haalde en dan samen met mij de ‘kerstschotels’ van Kramer en Turkstra en die uit Schakend Nederland ’te lijf ging’. Vaak speciaal geselecteerde vraagstukken werden dan voorgelegd en we genoten volop. Als de oplossing werd gevonden, maar ook als het vraagstuk te moeilijk was. Dat laatste betekende immers dat het schaakspel voor ons geheimen bleef bevatten, en dat moest vooral zo blijven.

Voor wie niet genoeg heeft aan de opgaven in het Friesch Dagblad brengt de website van de Friese Schaakbond bijgaand nog een Kerstpuzzel. Er is een bescheiden prijzengeld beschikbaar om de deelname een beetje te stimuleren. De eerste prijs bedraagt € 25, de tweede € 15 en de derde € 10. Bij meerdere goede oplossingen wordt er geloot. Over de uitslag wordt noch gediscussieerd noch gecorrespondeerd. De oplossingen dienen voor 5 januari 2011 gemaild te worden aan h.j.dijkstra@planet.nl . Er zijn per vraagstuk punten te verdienen. Als u van een of meerdere opgaven de oplossing niet weet te achterhalen, hoeft dat u er niet van te weerhouden om de andere oplossingen toch in te zenden. De prijzen worden verdeeld onder de inzenders die de meeste punten weten te scoren. Heel veel plezier! HJD

De opgaven

1. ’Wat scheelt die vrouw boven?’ vroeg hij. ‘Helemaal op, longontsteking en tering,’ zei Walter. ‘Maar ze maakt geen haast. Moet je nog een sigaret?’ ‘Nee dank je,’zei Frits zijn peukje uitdovend. ‘Heb je nog nieuwe grootse uitvindingen gedaan?’
Walter zweeg. ‘Weet je nog wel, dat je bij Vos, in de zesde klas, tegen me zei, dat je een magneet in je kamer kon maken, zo sterk, dat de portieren van de auto’s die langs kwamen zouden openspringen? Weet je, dat ik dat heb geloofd, toen? ’Dat was ook zo,’zei Walter. ‘Hoe heette toch die jongen, waar we thuis die schaakmiddag hebben gehouden, in de cementwijk?’’vroeg Frits. ‘Hans Houting?’ ‘Ja waarachtig, die bedoel ik,’ zei Frits. ‘Weet je nog , dat die een eind binnenband van een fiets had gevuld met zand, als een soort worst ? Die had hij snachts bij zich als hij alleen de trap af moest naar de plee, zei hij, als een soort knuppel .’Dat weet ik niet meer.’ zei Walter.

Vraag: Uit welk boek komt bovenstaand citaat en wie schreef het boek? (4 punten)

2. Vier Friezen Ebben, Dames, Aukes en Hettema trokken in het begin van de vorige eeuw onafhankelijk van elkaar naar het zuiden des lands om daar hun geluk te beproeven in het zakenleven. Ze werden alle vier kruidenier. In 1910 bundelden ze hun krachten onder de naam EDAH. Dit samenwerkingsverband groeide uit tot de supermarktketen die tot 2007 in ons land floreerde. Ebben, kwam oorspronkelijk uit Joure en had naast zijn kruidenierszaak te Helmond nog een grote passie: het componeren van schaakproblemen.Bijgaande compositie is van zijn hand.
Wit geeft mat in drie, wat is de sleutelzet (3 punten)
Tijdschrift van de Nederlandschen Schaakbond, 1930

3. Bij Omrop Fryslân werken tenminste twee schakers. De een is directeur de ander eindredacteur. Vraag: hoe luiden hun namen. (2 punten per naam)

4. De Christelijke feestdagen werden vroeger regelmatig benut om grote schaakevenementen te organiseren. Zo is de FSB vermoedelijk op Tweede Pinksterdag opgericht. Op Tweede Kerstdag werd jarenlang in Leeuwarden een groot districtstoernooi gehouden. In 1945 werd na de bezettingsjaren direct de draad weer opgepakt. Dat jaar ontbraken echter Haye Kramer en Theun van den Tol op de deelnemerslijst. Reden, zo staat ergens genoteerd: de heren bereiden zich voor op het Hoogoventoernooi van 1946. Vraag: tot welke resultaten leidden die serieuze voorbereidingen? Welke plaats behaalden ze in de invitatiegroep en wat was hun score (4 punten) Waar vond het toernooi plaats (1 punt) Hoe heet het toernooi in 2011 en om welke editie gaat het. (2 punten)

5.Wie is op bijgaande foto de simultaangever (2 punten) en hoe vaak werd hij Fries kampioen? (2 punten).

6. Is de kerst van 2010 nu wit of niet. In Fryslân zit het er een beetje tegenaan. Winters is het in ieder geval wel. Om de Kerst ook hier echt wit te laten zijn bijgaand een probleem van Alain White. Wit geeft mat in vier (Sleutelzet 2 punten, alle overige varianten ieder goed voor een punt.)

Uit The Pittsburgh Post, oktober 10, 1926

7a. Bijgaand logo werd voor de oorlog gebruikt door een Friese schaakclub. Welke?(3 punten).

b. Met bijgaande advertentie werd ooit –in 1914- in Friesland een schaakclub opgericht. De club bestaat nog altijd. In welke plaats verzamelden zich deze Heeren? (3 punten)

8. Tot slot een niet al te moeilijke eindspelstudie van Steinitz.
Zwart aan zet en wint
Hoe luidt de winnende combinatie? (4 punten)

Nogmaals succes en schroom niet uw oplossingen te mailen.

||||cursief||| Oude belofte

In het kader van het beleidsplan Fryslân Stiet Skaak deed het FSB-bestuur ooit de belofte ‘te zullen gaan werken aan het digitale geheugen van het Friese schaakleven.’ Dat was er tot dusverre nog niet van gekomen, maar inmiddels is een beginnetje gemaakt. Boven aan deze pagina ziet de oplettende lezer twee zogenaamde tabs. De ene heeft het opschrift ‘Historie schaken in Friesland’ en het andere ‘kampioenen’. Wie de tabs aanklikt ziet dat op deze pagina’s inmiddels wat historische informatie is toegevoegd. We zien een lijst met kampioenen, een lijst met 60+kampioenen, een lijst met de winnaars van de promotieklasse en we zien een lijst met FSB-bestuurders door de jaren heen. Hoe bescheiden ook, het begin is er. En we doen de belofte dat het ‘digitale geheugen’ langzaam maar zeker zal worden uitgebreid en –niet onbelangrijk- zal worden bijgehouden.
Wie zich overigens geroepen voelt mag best informatie aandragen. De bestaande lijstjes vertonen nog wat leemtes. Wie weet de ontbrekende gegevens in te vullen? Maar ook nieuwe lijstjes zijn welkom. Te denken valt aan de dameskampioenen uit het verleden, de bekerwinnaars en lijsten met jeugdkampioenen. Ook leuk zou zijn een lijst met titels van boeken die in de loop der jaren over het schaken in Friesland zijn verschenen.
Zo wordt onze site steeds mooier en completer en keren onze bezoekers stellig regelmatig terug omdat ze vinden wat ze zoeken: informatie uit heden én verleden. HJD

||||Cursief||| Gevecht om de zaterdagen

Nu onze competitieleider een prachtig overzicht heeft gemaakt van alle FSB-clubs (zie hier ), lijkt het een beetje alsof ons oude jaarboekje “Schaken in Friesland” weer is terug gekeerd maar dan in digitale vorm. In die jaarboekjes die verschenen van circa 1972 tot 2003 stonden de clubgegevens ook zo mooi overzichtelijk gerangschikt. Ik heb de meeste wel bewaard en zo nu en dan blader ik er nog wel eens wat in. Heel leesbaar zijn de voorwoorden van Siep H. Postma, maar ook het lezen van al die oude namen roept natuurlijk heel wat herinneringen op. Er staan in die oude boekjes echter ook elementen die een beetje verdrietig stemmen. En ik heb het dan over de toernooiagenda’s die er in opgenomen zijn. In de jaren zeventig en tachtig was het heel gewoon dat er vier of vijf pagina’s dik beschreven stonden met allerhande toernooien. Tot in de verste uithoeken van de provincie werden activiteiten ontplooid. Door de clubs werd – zo herinner ik mij- om de vrije zaterdagen gevochten. Verdrietig word ik natuurlijk van het feit dat vergeleken met die jaren in onze dagen de toernooi-agenda zo bescheiden is van omvang. Waar zijn ze gebleven de schitterende districtstoernooien van Heerenveen, Bolsward, Sneek, Wommels, Steenwijk, Franeker en ga zo maar door? Wat waren het gezellige evenementen! Op rokerige bovenzalen zaten de deelnemers dicht opelkaar gepropt, op jacht naar een mooie medaille of een luxe voorwerp in de vorm van een peper en zoutstel. Zouden die tijden definitief achter ons liggen of keren ze ooit nog eens terug? Wie zal zeggen of beter nog: wie neemt het initiatief? HJD

||||CURSIEF||| Te weinig stemmen

De schaakwereld is in tegenstelling tot bijvoorbeeld het voetbal nooit op grote schaal verzuild geweest. Er zijn geloof ik in het land wel een paar schaakclubs die zich van andere verenigingen wilden onderscheiden door het predicaat ´Christelijk´ of ´Katholiek´, maar heel veel zijn dat er nooit geweest. Het tal schakers was waarschijnlijk te gering om onderscheid te maken tussen gelovigen en ongelovigen. Daarenboven kregen verschillen in levensovertuiging op de schaakclub nauwelijks de gelegenheid om aan het licht te treden. Immers, tijdens het spel moest er overal stilte heersen en mocht er zeker niet gediscussieerd worden. Om die zelfde reden kunnen verschillende politieke stromingen binnen schaakverenigingen welig tieren zonder dat dat tot spanningen leidt. Om kwart voor acht worden de klokken in gang gezet en is er althans in de speelzaal geen plaats voor debat. Schaken verbroedert kun je dus eigenlijk concluderen.
Schakende politici zijn overigens redelijk talrijk. De huidige staatssecretaris van Justitie Fred Teeven is, of was tot voor kort, voorzitter van het Max Euwecentrum en CDA- dissident Jan Schinkelshoek heeft zitting in het KNSB-bestuur. De voorzitter van de KNSB, Schuyer, zat jarenlang voor D66 in de Eerste Kamer. En we kennen natuurlijk ook allemaal nog Vonhoff , Dolman, Faber, Bas de Gaay Fortman, Roel van Duyn en niet te vergeten Verhulst, oud-parlementariër en vaste deelnemer aan het Hoogovertoernooi.
Ook de FSB-familie telt behoorlijk wat lokale bestuurders. Om – zonder overigens uitputtend te zijn- wat namen te noemen: Remco Heite, Jan van Olfen, Dik Kruithof, Hylke Feenstra, Dirk Heere, Hans Konst (gedeputeerde) en Atte Wiersma (thans wethouder in Noord-Holland). Vier FSB ‘ers hebben tijdens de jongste gemeenteraadsverkiezingen in Súdwest –Fryslân een poging gedaan om tot gemeenteraadslid verkozen te worden. Het is niet gelukt. Henk Breimer (Rijs) nummer 27 op de lijst van de FNP behaalde 30 stemmen, evenveel als Joe.P. Hania, nr 27 op de lijst van Gemeentebelangen. Lambertus Hylkema (Westergoo) stond als nummer 33 op de lijst van de VVD en verwierf drie stemmen. FSB-secretaris HarmJanDijkstra werd als nummer 43 van de FNP gesteund door al zijn familieleden, kennissen en vrienden, hetgeen uiteindelijk resulteerde in welgeteld zeven stemmen. De schaakwereld raakt dus geen spelers kwijt aan de Groot Sneekse gemeentepolitiek. Gelukkig maar. HJD

Jouwert Turkstra overleden

Op 21 november jl. overleed op 76-jarige leeftijd Jouwert Turkstra. Helemaal onverwacht kwam het bericht niet omdat bekend was dat hij ernstig ziek was, zo ziek dat hij niet weer beter kon. Turkstra was een bekende verschijning in schakerskringen. Niet alleen in Friesland maar in een veel ruimer gebied. Hij speelde wedstrijdschaak (laatstelijk bij Schaakwoude) maar stond bovenal bekend als componist van problemen. In die tak van sport verwierf hij (inter)nationale roem. Daarenboven was hij publicist. De laatste jaren schreef hij regelmatig voor Schaakmagazine, het verenigingsblad van de KNSB, maar in Friesland was hij natuurlijk vooral bekend als samensteller van de schaakrubriek in het Friesch Dagblad. Ruim dertig jaar vulde hij wekelijks op vrijdag een hele kolom over zijn favoriete denksport. Hij belichtte de internationale ontwikkelingen maar had uiteraard ook oog voor de regionale schaakzaken. Turkstra, die in het dagelijks leven in het onderwijs zat, begon zijn journalistieke arbeid ooit bij het Sneeker Nieuwsblad. Hij was er trots op dat hij onder zijn lezers ook mensen had die het schaken helemaal niet machtig waren. Ze lazen zijn rubriek om de grappige bespiegelingen die hij ten beste gaf. Zodra het schaaktechnische gedeelte van de rubriek begon, dan haakten ze natuurlijk af, maar dat vond hij niet erg. Turkstra was tevens een begenadigd spreker. Hij kon leuke causerieën verzorgen over schaken in het algemeen, het probleemschaak in het bijzonder en over de verschillende bijzondere spelsoorten die er bestaan. Want ook daar ging de brede belangstelling van deze creatieve man naar uit. We zullen hem missen deze smaakmaker en schaakmakker. HJD

||||Cursief||| Internetschaak

In haar nieuwe beleidsplan voor de periode 2011-2014 stelt de KNSB zich ten doel een ledenwinst van 8 procent te realiseren. De bond hoopt dat het aantal verenigingsleden zich stabiliseert. De groei verwacht men te bereiken via het jeugdschaakproject SpeelZet en vooral ook met het schaken via internet. Mensen die op internet spelen komen waarschijnlijk wel snel in contact met de verenigingen en op den duur kunnen die daar dan weer profijt van hebben. Dat profijt op termijn geldt natuurlijk ook voor de speelzettertjes die pas met het schaken in aanraking komen.
Omdat de regionale bonden in hun statuten hebben vastgelegd dat ze het beleid van de ‘grote bond’ volgen, kan het bijna niet anders of ook de FSB moet initiatieven gaan ontplooien op de digitale snelweg. Een spannende ontwikkeling! Hoe lang gaat het nog duren voor -laten we zeggen- de F-Pion een digtale wedstrijd speelt tegen Rijs? Ook digitale Friese individuele kampioenschappen liggen wellicht in het verschiet. Ik zal binnen het bestuur eens een balletje opwerpen. Misschien is het zaak dat er een commissie in het leven wordt geroepen die de mogelijkheden gaat verkennen. En wellicht is het goed om dan ook eens te kijken naar de ontwikkelingen op het gebied van het chess960. Want daar hoor ik ook steeds enthousiastere geluiden over. HJD

Uit de clubbladen: toenadering in Leeuwarden?

In de vorige editie van “Uit de clubbladen” werd weergegeven hoe in Damwoude wordt nagedacht over de gevolgen van de bevolkingsafname waar Fryslân mee geconfronteerd wordt. De fusie van clubs wordt voorzichtig genoemd als een mogelijkheid om het tij enigszins te keren. In het jongste nummer van Philidorforum, het verenigingsblad van de Koninklijke uit Leeuwarden, wordt uit de doeken gedaan hoe in de hoofdplaats over samenwerking tussen schaakclubs wordt gedacht. Uit de notulen van de ledenvergadering van Philidor d.d. 7 september jl.: “Agendapunt 16, Samenwerking met De Burght? Dit is het enige vergaderpunt dat tot discussie uitnodigt. Het bestuur van De Burght heeft contact opgenomen met het Philidorbestuur met de bedoeling tot samenwerking te komen. Het door De Burght gedane voorstel om op zaterdagmiddagen, waarop Philidor 1 en 2 hun thuiswedstrijden afwerken een gezamenlijke competitie voor niet-KNSB-spelers op te zetten, vindt noch bij het Philidorbestuur, noch bij de vergadering, veel steun. Alleen Dik Kruithof zou eventueel aan zo’n competitie willen meedoen. Het tegenvoorstel van het Philidorbestuur om de wederzijdse competities open te stellen voor elkaars leden (met beperkende voorwaarden voor bijvoorbeeld deelname aan de playoffs) wordt wel unaniem gesteund, hetgeen betekent dat het bestuur dit idee aan het bestuur van de De Burght, waarmee het binnenkort in overleg zal treden over nadere samenwerking, zal voorleggen. Nadat de secretaris de rondvraag gebruikt heeft om de herhaalde oproep van de heer De Haan tot een voorzichtig materiaalgebruik te ondersteunen, sluit de voorzitter reeds om 20.40 uur de vergadering. Zo snel is er binnen Philidor zelden vergaderd.”
De webredactie is benieuwd naar een eventueel vervolg op deze hoofdstedelijke vrijage. Misschien dat we eens iets mogen vernemen?

Siep Postma houdt De Hynstesprong er onder

Dinsdag 9 nov. gaf Siep Postma voor de 34e keer de jaarlijkse schaaksimultaan- seance bij de Hynstesprong. De inmiddels 81-jarige schaakte tegen 10 tegenstanders met een knap resultaat. Hij speelde 4 partijen remise en won er 5. Alleen Albert Boomsma won zijn partij doordat Postma in een voor hem betere stelling de dame weggaf. Daarna werden nog enkele bijzondere partijen besproken op het demonstratiebord en kwam ook een oud notatieformulier van leeftijdsgenoot en schoolkameraad Piet Engelsma uit Langweer boven tafel. Tot slot kwamen nog  enkele anekdotes uit een grijs verleden ter sprake. Aan het eind van de avond kreeg het bestuur van de Hynstesprong  enkele schaakboekjes van Postma cadeau. Al met al een geslaagde avond.

Archiefstuk Philidor weer terecht

Donderdag 11 november vond in Sneek een bijeenkomst plaats van Schaaksociëteit De RaadsheeR. Tijdens deze bijeenkomst mocht de archivaris van de Koninklijke Schaakclub Philidor tot zijn volslagen verrassing een foto ontvangen die ooit aan zijn vereniging had toebehoord. Zo was althans op te maken uit het opschrift aan de achterzijde van de foto: “Geschonken aan de Leeuwardense schaakclub Philidor dit portret van de grote leermeester Dr Emanuel Lasker door een oud-lid van het Amsterdamsche studentengenootschap Philidor. “ Een van de sociëteitsgangers had het portret afgelopen zomer bij toeval ontdekt in een antiquariaat te Langweer. Hij kocht het aan en droeg het donderdag dus weer over aan de Koninkijke, die het in dank aanvaardde.
Tijdens de sociëteitsavond hield Han Grüschke een interessante lezing over Roelof Jan Heeren. Hij was de grote animator van de Noordelijke Schaakbond die in de tweede helft van de negentiende eeuw naast de KNSB functioneerde. Tinus Fleur besprak een overgeleverde schaakpartij van Heeren die in het dagelijks leven gemeentesecretaris was van Westdongeradeel . GertJan Slotboom toonde –uit zijn eigen rijke collectie- schaakmaterialen die aan het eind van de negentiende eeuw veel werden gebruikt. Aan het eind van de avond werd rondgedeeld een speciale genummerde uitgave samengesteld door Grüschke en bevattende een korte biografie van Heeren. In april 2011 zal er opnieuw een sociëteitsavond plaatsvinden. Het thema zal dan zijn ‘schaken en oorlog’. De RaadsheeR is tevens bezig met het voorbereiden van een schaakfilmfestivalletje.

||||Cursief||| Tata steel

Er zullen nog heel wat schaakliefhebbers zijn die niet begrijpen waar de kop boven dit cursiefje op slaat. Tata Steel? Begint de columnist misschien seniel te worden en herhaalt hij de klanken die hij vroeger in de wieg ten gehore bracht? In geen geval. Tata Steel (op z’n Engels uitgesproken) is de nieuwe naam van Neerlands grootste schaakevenement. Waren we net gewend aan Corus in plaats van Hoogovens, verandert de naam al weer. En wel om de simpele reden dat het Corus concern in 2007 voor 8,7 miljard door de Indiase staal gigant Tata werd overgenomen.
Hopelijk verandert alleen de naam en blijft verder alles bij het oude. Dat wil zeggen: sterke grootmeesters, heel veel amateurs in de meerkampen, bekende politici achter het bord, de gezellige drukte in de kantine van de Moriaan, het boeiende commentaar (van Lex Jongsma) in de tent, de rokerige gezelligheid van café de Zon en natuurlijk….. de snert, het gerecht waar je altijd twee keer plezier van hebt. Van 14 tot 30 januari in Wijk aan Zee. Een bezoekje waard en dat geldt ook voor de informatieve website van het toernooi! HJD

Uit de clubbladen: fusie antwoord op krimp?

Door de komst van websites raakt – zo is althans de indruk- het verschijnsel clubblad meer en meer op de achtergrond. Zo echter niet in Damwoude. De plaatselijke schaakclub (Schaakwoude) publiceert nog regelmatig een verenigingsblad. We zijn zo vrij bijgaande passage uit het voorwoord van de jongste editie over te nemen. Er wordt een problematiek aan de orde gesteld die heel veel schaakclubs treft. Aan het slot wordt een mogelijke oplossing gesuggereerd. Zal ‘fuseren’ het antwoord zijn op de terugloop van leden?

“KRIMP. Alom in Nederland hoor je dagelijks dit woord, van de regering in Den Haag tot het plaatselijk belang in Koufurderigge. De provincie Limburg kreeg 10 jaar geleden reeds met dit verschijnsel te maken. Het sterftecijfer in meerdere dorpen lag toen al hoger dan het geboortecijfer. Nu is deze situatie tot de overheid in de residentiestad doorgedrongen. Onze provincie Fryslân heeft er nu ook mee te maken, vooral bepaalde gedeelten langs de Waddenzee. Deze KRIMP is ook te merken in het verenigingsleven. Ook bij Schaakwoude. Naast en samenhangend met krimp treedt ook vergrijzing en brain-drain op. De gemiddelde leeftijd van de schakers op donderdagavond is hoog en stijgt voortdurend. Schaakwoude bestaat ruim 30 jaar. Het is noodzakelijk dat er meer jonge spelers komen. Maar hoe bereik je dat? Heel veel verenigingen hebben te maken met deze materie, niet alleen Schaakwoude. En niet alleen doet het genoemde probleem zich voor bij de denksporten. Hoe zal een schaakavond van Schaakwoude er over 15 jaar uitzien? Of is er dan een grote fusie geweest van enige verenigingen in ons gedeelte van Frŷslan? De tijd zal het leren.” (Overgenomen uit het clublad van Schaakwoude)

||||cursief||| remise aanbieden

De schaakregels blijven stof tot discussie geven. Donderdagavond nog was ik getuige van een gesprek over het remiseaanbod. Iemand beweerde dat je het als volgt moet doen: Je moet een zet verrichten, het remisevoorstel kenbaar maken en dan je klok indrukken. Zijn gespreksgenoot had een iets andere visie. Je mag als je aan zet bent best remise aanbieden zonder eerst een zet te doen, meende hij. Het gevolg is dan wel dat je tegenstander over het aanbod na gaat denken in jouw tijd. Als hij daar dan een uur over doet, ben je als remise-aanbieder natuurlijk niet verstandig bezig. Maar het mag wel, zo beweerde hij. Berust de veel gehoorde eis: “Voor je remise aanbiedt moet je eerst een zet doen” derhalve op een onjuiste interpretatie van de regels?
Thuisgekomen besloot ik het reglement er nog maar weer eens op na te slaan en ik las het volgende:

Artikel 9. Als het toernooireglement een remiseovereenkomst toestaat dan gelden de volgende regels:
1. Een speler die remise wil aanbieden, dient dit te doen nadat hij zijn zet op het
schaakbord heeft gedaan, en voordat hij zijn klok stilzet en de klok van zijn tegenstander
in gang brengt. Een remiseaanbod op elk ander moment tijdens de partij is wel geldig,
maar moet worden getoetst aan artikel 12.6. Aan het aanbod kunnen geen voorwaarden
worden verbonden. In beide gevallen kan het aanbod niet worden ingetrokken en blijft het
van kracht totdat de tegenstander het aanneemt, het mondeling afwijst, het afwijst door
een stuk aan te raken met de bedoeling er een zet mee te doen of het te slaan, of de
partij op een andere wijze is beëindigd.
2. Een remiseaanbod dient door elke speler op zijn notatieformulier te worden aangegeven
met een teken (zie C13).

Beide gesprekspartners hadden dus een beetje gelijk. De nette volgorde is: zetten, aanbieden, klok indrukken. Een aanbod tot remise op enig ander moment is echter wel degelijk geldig doch kan (door de wedstrijdleider) worden beoordeeld als het hinderen van de tegenstander (en dus tot sancties leiden.)
De uitroep: ‘je moet eerst een zet doen voor je remise aanbiedt’ is dus niet helemaal waar. Op het moment dat die opmerking over het bord schalt, is er al een geldig remise-aanbod gedaan. En het kan aangenomen worden. Maar het kan ook bestraft worden als hinderen van de tegenstander. Daarom doet men er verstandig aan eerst te zetten, dan aan te bieden en dan de klok in te drukken.

Ik denk dat het verplicht noteren van een remise-aanbod (lid 2) behoort tot de voorschriften die het meest overtreden worden. Ik heb het tenminste nog nooit gedaan. HJD

||||cursief||| Geen probleem

Sinds ik op mijn huidige adres woon ontvang ik van mijn buurman iedere zaterdag of zondag keurig uitgeknipt de schaakrubriek die op vrijdag altijd in het Friesch Dagblad wordt gepubliceerd. De rubriek wordt –zoals bekend- verzorgd door Dolf Wissmann, speler van het eerste achttal van Emanuel Lasker, en daarenboven grootmeester in het oplossen van schaakproblemen. De rubriek kent een rijke historie. Om precies te zijn op 3 augustus 1946 startte het FD met het wekelijks opnemen van een schaakrubriek. De Rotterdamse Fries Theunis Pieter van den Tol was de eerste samensteller en hij hield het 25 jaar vol. Hij werd opgevolgd door Jouwert Turkstra die op zijn beurt na 32 jaar het stokje overdroeg aan Dolf Wissmann (sinds 2004). Van den Tol begon met het publiceren van een wekelijks probleem en Jouwert Turkstra –zelf een verdienstelijk componist- ging daar mee door. En uiteraard zette Wissman de traditie voort. Inmiddels zijn er week in week uit bijna 3100 vraagstukken gepubliceerd. Erg opvallend was het derhalve dat jongstleden vrijdag er een rubriek verscheen zonder een nieuwe opgave. Waarschijnlijk is door een communicatiestoornis er wat misgelopen. Er zullen heel wat oplossers dit weekend met de ziel onder de arm hebben rondgelopen, gewoon omdat ze hun ‘uitdaging’ moesten missen. Want dat is het wezen van een schaakprobleem. De oplossers worden door de componist uitgedaagd: lukt het jou de sleutelzet van mijn compositie te vinden?

Deze week hervat het Friesch Dagblad hopelijk weer het vertrouwde ritme. HJD

Een nieuw rubriekje

De mensen die samen deze website in de lucht houden, zijn er nog niet toe gekomen om onderlinge afspraken te maken over hoe ze dat doen. Vanuit de theorie dat er vanzelf een ordening ontstaat uit de chaos, zijn we aan de slag gegaan. Van bijvoorbeeld een redactiestatuut is (nog) geen sprake. En dat heeft zo zijn voordelen want je kunt min of meer ongehinderd je ideeën ten uitvoer brengen. Zo leek het mij wel leuk om van tijd tot tijd een ‘cursiefje’ of ook wel een ‘column’ op deze site te plaatsen. En dat voornemen ga ik hierbij uitvoeren. Als mijn mederedactieleden mij terugfluiten dan zien we dat dan wel weer.hjd

|||| CURSIEF|||Kalender

Ik was vanavond even in de boekhandel. Ik hoopte de achtste aflevering van het schaaktijdschrift Matten aan te kunnen schaffen, maar mijn boekverkoper had het laatste nummer nog niet in huis. Helaas. Toen ik evenwel nog even rondkeek viel mijn oog op de Scheurkalender Schaken 2011. Dan die maar gekocht á de somma van ruim veertien euro. “De Scheurkalender Schaken 2011 is er voor alle schakers” zo staat op de omslag, “de goede, de minder goede en de beginnende. Want om deze kalender te waarderen is niet de vaardigheid in het spel belangrijk, maar de liefde ervoor.” Die zal dan wel aan mij zijn besteed, dacht ik. En toen ik thuis alvast een voorproefje nam van de inhoud, werd ik in die opvatting bevestigd. Ik was blij met mijn aankoop. Hij komt op het toilet te hangen, dan heb ik volgend jaar iedere dag wat aangename lectuur tot mijn beschikking tijdens het toch al zo aangename moment van de stoelgang. Een teleurstelling was er trouwens ook al direct. Ik had verwacht dat bij de datum 18 januari vermeld zou staan dat een gerenommeerde schaakclub uit het Noorden des Lands –het Bolswarder Westergoo- op deze dag haar 125-jarig bestaan viert. De kalender rept er echter met geen woord over en verhaalt op de bewuste datum over de Vrouwenolympiade van 1988 in Thessaloniki. Een gemiste kans natuurlijk, maar de lezers van deze site weten het nu in ieder geval wel. Op 18 januari 2011 is het feest in Bolsward voor leden en oud-leden. Laat deze omissie u er overigens niet van weerhouden de kalender op sinterklaas te vragen. Want, een dag even niet met schaken bezig te zijn, is een dag niet geleefd. Toch?
HJD

Onderzoek naar verdwenen schaker ‘op slot’

Het onderzoek naar de verdwijning van Michael de Vrieze, speler van DTK, zit volledig op slot, zo meldt op 20 oktober de Leeuwarder Courant. De politiewoordvoerder Nauta neemt termen in de mond als raadselachtig en mysterieus. Twintig rechercheurs hebben aan de zaak gewerkt maar tot nu toe zonder resultaat. ‘Momenteel gebeurt er niks’, zo wordt gezegd omdat alle tips zijn nagetrokken. De Vrieze verdween kort nadat hij op 10 april in Leeuwarden had deelgenomen aan de gezamenlijke slotronde van de FSB.

Friese schaker wint literaire prijs

2 oktober- Sipke de Schiffart, oud kampioen bij het Bolswarder Westergoo, heeft vanmiddag in Beers de Rely Jorritsmaprijs in ontvangst genomen. Het betreft een onderscheiding voor oorspronkelijk in het Fries geschreven verhalen of gedichten. Voor De Schiffart was het al de tweede keer dat hij deze prijs mocht ontvangen. De prijs werd uitgereikt door burgemeester Johanneke Liemburg van de gemeente Littenseradiel. De titel van het verhaal waarvoor De Schiffart werd onderscheiden luidt ‘Leafde nei de dea’ en werd door de jury geroemd om onder meer de originaliteit en vindingrijkheid die de schrijver aan de dag legde. Sipke is dit seizoen – na een rustperiode van zo’n vijf jaar- overigens weer begonnen met schaken. Bij Westergoo is hij weer wekelijks achter het bord te vinden.